Antieke zilveren miniatuur sauskom Arnoldus van Geffen Amsterdam 1759

Antieke zilveren miniatuur sauskom

Een piepklein bijzonder stukje Amsterdamse zilvergeschiedenis uit 1759! Deze antieke zilveren miniatuur sauskom of juskom werd gemaakt door Arnoldus van Geffen, een van de bekendste Nederlandse zilversmeden op het gebied van miniatuurzilver.

De ovaal gevormde kom staat op een kleine standring en is uitgevoerd met twee sierlijke handvatten, twee schenktuiten en een prachtig golvende, geschulpte rand. Ondanks haar bescheiden formaat heeft de kom de uitstraling en detaillering van een grote 18e-eeuwse sauskom. Precies dat maakt oud miniatuurzilver zo onweerstaanbaar: groot zilversmidswerk, maar dan op de vierkante centimeter.

Aan de onderzijde is de sauskom duidelijk gekeurd met het Amsterdamse stadswapen, de jaarletter Z voor 1759 en het meesterteken van Arnoldus van Geffen: een posthoorn in een hartvormig schild.

Arnoldus van Geffen

Arnoldus van Geffen was als zilversmid werkzaam in Amsterdam van 1728 tot 1769. Hij specialiseerde zich in zilveren miniaturen en zogenoemd poppengoed en wordt gerekend tot de belangrijkste Amsterdamse makers op dit gebied.

Zilveren speelgoed voor welgestelde dames

De benaming ‘zilveren speelgoed’ doet vermoeden dat deze voorwerpjes voor kinderen werden gemaakt, maar meestal was dat niet het geval. Vanaf de tweede helft van de 17e eeuw lieten welgestelde Nederlandse dames kostbare pronkpoppenhuizen inrichten. Deze huizen waren geen kinderspeelgoed, maar complete kunst- en verzamelobjecten waarmee de eigenaresse haar smaak, rijkdom en maatschappelijke positie kon tonen.

De kamers werden ingericht met uiterst zorgvuldig nagemaakte meubels, schilderijen, textiel en huishoudelijke voorwerpen. Zilversmeden vervaardigden daarvoor piepkleine kandelaars, ketels, serviesstukken, bestek en natuurlijk sauskommen zoals dit exemplaar. Niet alle miniaturen kwamen daadwerkelijk in een poppenhuis terecht: veel verzamelaars presenteerden hun zilveren poppengoed los in vitrines, kabinetten of op speciale wandplankjes.

Deze kleine sauskom is daarmee veel meer dan een mooi miniatuurtje. Het is een tastbaar overblijfsel van de Amsterdamse verzamelcultuur uit de 18e eeuw én een bijzonder stukje vakmanschap van een beroemde miniatuurzilversmid.

Afmetingen en gewicht:

• Bovenmaat: 4,5 x 4 cm
• Hoogte: 1,7 cm
• Standring: 1,9 x 1,35 cm
• Gewicht: 13,59 gram
• Maker: Arnoldus van Geffen
• Plaats: Amsterdam
• Jaar: 1759
• Jaarletter: Z
• Meesterteken: posthoorn in een hartvormig schild

Er staan verschillende zilveren stukjes miniatuur zilver van Arnoldus van Geffen in Nederlandse musea.