Saffier

Kleuren van saffier

Saffieren komen voor in een verrassend breed kleurenpalet. Naast de klassieke blauwe variant bestaan er onder andere:

• Roze saffier – tegenwoordig zeer populair in moderne sieraden vanwege de levendige kleur
• Gele saffier – helder en zonnig van uitstraling
• Groene saffier – vaak subtiel en mysterieus van tint
• Oranje saffier
• Paarse saffier
• Bruine saffier
• Kleurloze saffier (ook wel leucosaffier genoemd)

Een bijzondere en zeldzame variëteit is de Padparadscha saffier, een delicate mengkleur tussen roze en oranje. De naam komt uit het Singalees en verwijst naar de kleur van een lotusbloem. Deze saffier wordt vooral gevonden in Sri Lanka en behoort tot de meest gezochte saffieren ter wereld.

Tegenwoordig worden ook vaak “regenboogsieraden” gemaakt waarbij meerdere kleuren saffier naast elkaar worden gezet. Omdat saffier helder, duurzaam en in zoveel kleuren verkrijgbaar is, is hij hier bijzonder geschikt voor.

Vindplaatsen van saffier

Saffieren worden op verschillende plaatsen in de wereld gevonden. Belangrijke vindgebieden zijn onder andere:

• Sri Lanka
• Madagaskar
• Myanmar (Birma)
• Thailand
• India
• Tanzania
• Nigeria
• Australië
• China
• Brazilië

Sri Lanka staat al eeuwen bekend om zijn bijzonder heldere saffieren en is historisch één van de belangrijkste bronnen van deze edelsteen.

De saffierparure van koningin Marie-Amélie, echtgenote van Frankrijks laatste koning Louis-Philippe, Collectie het Louvre.

De oorsprong van de naam saffier

De naam saffier is waarschijnlijk afgeleid van het Latijnse woord “sapphirus”, dat weer teruggaat op het Griekse “sappheiros”, wat simpelweg “blauwe steen” betekent. In de oudheid werd deze naam overigens soms ook gebruikt voor andere blauwe stenen, zoals lapis lazuli.

Geschiedenis van de saffier

Saffieren spelen al duizenden jaren een rol in mythologie, religie en koninklijke sieraden.

In de oude beschavingen van Perzië, Griekenland en Rome werd saffier geassocieerd met wijsheid, waarheid en bescherming. Men geloofde dat de hemel zelf op een gigantische saffier rustte, waardoor de lucht blauw leek.

In religieuze teksten komt de saffier eveneens voor. In het Oude Testament wordt beschreven dat de troon van God rustte op een vloer van saffier die helder was als de hemel. Ook is saffier één van de stenen in het borstschild van Aäron, dat twaalf edelstenen bevatte.

Door de eeuwen heen werd de saffier vaak gezien als symbool van trouw, wijsheid en eerlijkheid. Daarom werd de steen geliefd bij geestelijken, koningen en later ook bij geliefden.

Geschiedenis van de saffier

Saffieren spelen al duizenden jaren een rol in mythologie, religie en koninklijke sieraden.

In de oude beschavingen van Perzië, Griekenland en Rome werd saffier geassocieerd met wijsheid, waarheid en bescherming. Men geloofde dat de hemel zelf op een gigantische saffier rustte, waardoor de lucht blauw leek.

In religieuze teksten komt de saffier eveneens voor. In het Oude Testament wordt beschreven dat de troon van God rustte op een vloer van saffier die helder was als de hemel. Ook is saffier één van de stenen in het borstschild van Aäron, dat twaalf edelstenen bevatte.

Door de eeuwen heen werd de saffier vaak gezien als symbool van trouw, wijsheid en eerlijkheid. Daarom werd de steen geliefd bij geestelijken, koningen en later ook bij geliefden.

Saffier en koninklijke sieraden

Blauwe saffieren spelen een belangrijke rol in koninklijke juwelen. Eén van de bekendste moderne voorbeelden is de verlovingsring van prinses Diana, tegenwoordig gedragen door Catherine, prinses van Wales. De ring bevat een grote ovale blauwe saffier omringd door diamanten.

Een beroemde historische saffier

Een bekende historische saffier is de Grand Saphir van Lodewijk XIV, ook wel de Ruspoli Sapphire genoemd. Deze indrukwekkende steen van ongeveer 135 karaat werd in de 17e eeuw onderdeel van de Franse kroonjuwelen. Tegenwoordig bevindt hij zich in het Muséum national d'Histoire naturelle in Parijs.

Saffier als geboortesteen

Saffier is de geboortesteen van de maand september. Traditioneel symboliseert de steen trouw, wijsheid en innerlijke rust. In de middeleeuwen geloofde men dat saffier bescherming bood tegen kwaad en dat hij vrede en geluk bracht aan zijn drager.

Hoewel aan saffier soms spirituele eigenschappen worden toegeschreven, zijn deze niet wetenschappelijk bewezen.

Natuurlijke en synthetische saffier

Naast natuurlijke saffieren bestaan er ook synthetische saffieren. Deze worden in laboratoria gekweekt maar hebben chemisch dezelfde samenstelling als natuurlijke saffieren. Ze worden vaak gebruikt in sieraden en technische toepassingen.

Belangrijkste kenmerken van saffier

• Edelsteen uit de korundfamilie
• Hardheid 9 op de schaal van Mohs
• Alle kleuren behalve rood (dat is robijn)
• Zeer duurzaam en geschikt voor dagelijks gedragen sieraden
• Geboortesteen van september

Ster-saffier (asterisme)

Een bijzondere variëteit van saffier is de ster-saffier. In deze stenen verschijnt onder een puntlicht een duidelijke stervorm op het oppervlak. Dit effect wordt asterisme genoemd.

De ster ontstaat door microscopisch kleine naaldvormige insluitsels van het mineraal rutiel die in het kristal aanwezig zijn. Wanneer de steen als cabochon (bol geslepen zonder facetten) wordt geslepen, weerkaatsen deze naaldjes het licht op zo’n manier dat een ster zichtbaar wordt.

De meeste ster-saffieren tonen een zesstralige ster, maar soms komen ook twaalfstralige sterren voor. Ster-saffieren kunnen verschillende kleuren hebben, zoals blauw, grijs, roze of paars.

Historisch werden ster-saffieren gezien als beschermstenen. De drie lijnen van de ster zouden symbool staan voor geloof, hoop en liefde.

Kleurveranderende saffier

Sommige saffieren bezitten een bijzonder optisch verschijnsel dat kleurverandering wordt genoemd. Deze zeldzame stenen kunnen bij daglicht een andere kleur tonen dan bij kunstlicht.

Zo kan een saffier bijvoorbeeld:

• blauw lijken in daglicht
• paars of roodachtig tonen bij gloeilamplicht

Dit effect ontstaat door sporen van elementen zoals vanadium in het kristal. Kleurveranderende saffieren behoren tot de zeldzamere varianten van korund en worden door verzamelaars zeer gewaardeerd.

Saffier en spinel: een historische verwarring

Door de eeuwen heen zijn saffieren regelmatig verward met andere edelstenen, vooral met spinel.

Spinel kan namelijk dezelfde kleuren hebben als saffier of robijn en komt vaak in dezelfde afzettingen voor. In het verleden werden veel beroemde “saffieren” later bij nader onderzoek spinellen te zijn.

Een bekend voorbeeld is de Black Prince’s Ruby in de Britse kroonjuwelen. Ondanks de naam blijkt deze beroemde steen geen robijn maar een rode spinel te zijn.

Tegenwoordig kunnen gemmologen met moderne technieken het verschil tussen deze mineralen eenvoudig vaststellen.

Saffier in moderne sieraden

Door de enorme variatie aan kleuren wordt saffier tegenwoordig in veel moderne ontwerpen gebruikt. Vooral populair zijn regenboogsieraden, waarbij meerdere kleuren saffier naast elkaar worden gezet in ringen, armbanden of colliers.

Ook roze saffier wint sterk aan populariteit. De steen combineert de hardheid van saffier met een opvallende, levendige kleur en wordt daardoor steeds vaker gebruikt in verlovingsringen en moderne juwelen.

Dankzij zijn hardheid, schittering en rijke kleurenpalet blijft saffier één van de meest veelzijdige en geliefde edelstenen in de juwelenwereld.