Antieke 18 karaat gouden hanger met kompas en paard

Antieke 18 karaat roségouden hoefijzerhanger met kompas en Essex crystal paard – circa 1890

Een zeldzame laat-victoriaanse hanger waarin liefde voor paarden, verfijnd vakmanschap en een prachtige verzameling symboliek samenkomen. De hanger is vervaardigd van 18 karaat goud met een warme rosékleur en heeft de vorm van een open hoefijzer. In het midden bevindt zich een dubbelzijdig medaillon: aan de ene kant een werkend kompas en aan de andere kant een fraai paardenportret in Essex crystal.

Essex Crystal

Het paardenhoofd is uitgevoerd als een reverse painted intaglio, de bijzondere techniek die tegenwoordig meestal Essex crystal wordt genoemd. Hiervoor werd de voorstelling in spiegelbeeld in de vlakke achterzijde van het kristal uitgesneden en vervolgens met uiterst fijne penseeltjes van binnenuit beschilderd. Vanaf de voorkant bekeken ontstaat hierdoor een verrassend driedimensionaal effect: het paard lijkt haast in het kristal te zweven.

De techniek ontstond omstreeks 1860 en beleefde haar grootste bloei in de tweede helft van de 19e eeuw. Vooral paarden, honden, jachttaferelen en andere onderwerpen uit het Engelse buitenleven waren geliefd. Goede Essex crystals werden volledig met de hand vervaardigd en behoren door hun arbeidsintensieve uitvoering tegenwoordig tot een bijzonder verzamelgebied binnen de antieke juwelen.

Kompas

Aan de andere zijde bevindt zich een origineel en nog altijd werkend kompas. De kompasnaald beweegt vrij en wijst de richting aan. Rond de wijzerplaat staan de windstreken N, O, S en W. Ook de tussenliggende richtingen NO, SO, SW en NW zijn aangegeven. Bovenaan markeert een gestileerde fleur-de-lis het noorden.

Het kompas en het intaglio zijn geplaatst in een fraai opgebouwd hoefijzervormig montuur. 

Het hoefijzer was in de victoriaanse tijd een geliefd symbool van geluk, bescherming en voorspoed. Met de opening naar beneden wordt het vaak geïnterpreteerd als een hoefijzer dat zijn geluk over de drager uitstrooit. Het paard staat voor kracht, vrijheid, trouw en voorwaartse beweging. Het kompas symboliseert richting, bescherming onderweg en het vinden van de juiste levensweg.

Samen vertellen de drie motieven een prachtige boodschap: moge het geluk je beschermen en je altijd de juiste weg wijzen.

Dergelijke kleine instrumenten werden in de late 19e eeuw gedragen als hanger of als luxe watch fob aan een horlogeketting. Tegenwoordig is dit een uitzonderlijk verzamelobject dat prachtig aan een collier kan worden gedragen en werkelijk van beide kanten bekeken mag worden.

Het beschermende glas boven het paardenportret heeft wat krasjes. Deze zijn vooral bij nadere inspectie zichtbaar, maar doen niets af aan de bijzondere uitstraling en het prachtige lichteffect van de Essex crystal.

De hanger is 3,1 cm lang, 2,2 cm breed en circa 8 mm dik.

• Collier niet inbegrepen