Goudmerken


Een goudmerk is het gehalteteken (keurteken, keur) aangebracht op goudwerk, na goedkeuring door de essayeur. Goudmerken waarborgen zo de bij wet voorgeschreven goudgehalten van een voorwerp. De keurtekens verschillen daarbij van land tot land en tijd tot tijd. Ze kunnen tegenwoordig ook op verschillende manieren worden aangebracht, met stempels of lasers.

Waar goudmerken en andere keurtekens vroeger werden gewaarborgd door de betrokken gilden, wordt aan het eind van het feodaal stelsel (1798) in de Zuidelijke, Franse Nederlanden de Franse Waarborgwet ingevoerd, die gehaltetekens uniformeert. Het symbool in kwestie wordt de Franse haan gevolgd door een gehalte-cijfer. Noord-Nederlanders moeten dan nog wachten op het Koninkrijk Holland (1806/10) vooraleer ook hun gehalteteken gestandaardiseerd wordt: een kroon. De huidige Nederlandse Waarborgwet treedt in voege in 1815 en kadert in de ruimere Internationale Waarborgconventie van Wenen. Op 1 juli 2020 wordt een modernisering van de wet van kracht.

Zo zijn "de gehalten der platina, goud en zilver" wettelijk bepaald. Bij gouden werken onderscheidt men daarbij 4 categorieën: 916, 833, 750 en 585 duizendste. Voor zilver zijn het er 3: 925, 835 en 800 duizendste (1ste, 2de en 3de gehalte). Voor goud uit zich dit respectievelijk in gehaltes van 22, 20, 18 en 14 karaat, waarbij 22 karaat een goudgehalte van 91,6% aanduidt. Het uiteindelijke keurteken wordt in de eerste plaats bepaald door het gehalte, bijvoorbeeld het eikenblad met opschrift "585" voor 14 karaat of de leeuw of tulp met "750" voor 18 karaat.

Naast het gehalte speelt ook de omvang van het object een rol bij de keuze voor het merkteken, evenals de staat waarin het voorwerp zich bevindt (gebruikt of nieuw). Zo wordt 14 karaat op gebruikte objecten aangeduid met een ovaal in plaats van het eikenblad van grote en kleine nieuwe objecten. Ook de keurmeester kan hierin trouwens een rol spelen. Zo zijn nieuwe voorwerpen van 14 karaat voor Waarborg Holland bijvoorbeeld een ovaal en voor Edelmetaal Waarborg Nederland een ovaal in een afgeronde rechthoek.